Ergenlik çağı intiharları ile ilgili en çok bilinen şehir efsanelerinden biri de bu davranışın dikkat çekme çabası veya “yardım çığlığı” olduğudur. Her ne kadar ölmek istediğini yazan ve söyleyen genç bunu gerçekten istemese de bu uyarıyı ciddiye almak gereklidir. Tabi ki her intihar söylemi neticeye ulaşmaz ancak bu risk alınamayacak kadar önemlidir.
İntihar eyleminde hangi risk faktörleri ön plandadır? İntihar girişiminde bulunan gençler ile intihardan ölen gençler arasında ne fark var? Peki hangi etkenler intihardan koruyor? Bu yazıda kısaca bunlara değinmek istiyorum.
RİSK FAKTÖRLERİ:
- Yakın zamanlı ciddi kayıp: Aile üyelerinden birinin kaybı, ailenin işini ve evini kaybetmesi, kız veya erkek arkadaştan ayrılış, anne babanın boşanması gibi ciddi kayıpların olması.
- Psikiyatrik hastalık: Özellikle depresyon ve travma sonrası stres bozukluğu
- Geçmişte olan intihar girişimleri
- Alkol ve madde kullanımı
- Aile içi stres: Aile de intihar öyküsünün bulunması, aile içinde şiddet ve cinsel istismar
- Sosyal destek yoksunluğu: Bir gencin arkadaş ve aile desteğinden yoksunsa intiharı bir çözüm yolu olarak görebilir.
- Akran zorbalığı: Yapılan çalışmalar akranları tarafından zorbalığa maruz kalan gençlerde intihar eğilimi artmaktadır.
- Ateşli silahlara erişim kolaylığı
- Göç ve yabancılık
Bazı faktörler ise gençleri intihar davranışından korumaktadır. Bu faktörleri sıralayacak olursak;
- İyi sorun çözme becerisine sahip olmak: Bir sorunu görebilen ve bunları yönetmenin etkili yollarını bulabilen, çatışmaları şiddet içermeyen yollarla çözebilen gençler daha düşük risk altındadır.
- Güçlü bağlantılara sahip olmak:Gençlerin ailelerine, arkadaşlarına ve topluluktaki insanlara olan bağları ne kadar güçlü ise, kendilerine zarar verme olasılığı da o kadar azdır.
- Ateşli silahlara erişimin zorluğu
- İntiharı vazgeçiren ve kendini koruyan kültürel ve dini inançlar.
- İster psikoterapi, ister birey, grup, aile terapisi veya isterse ilaç, uygun klinik müdahaleye görece kolay erişim
Çocuğunuzun intihar riski olduğunu nasıl algılarız? Tabi bazı belirtiler bize intihar için alarm verse de bunlar her gence göre değişkenlik gösterebilir. Eğer bir genç son zamanlarda çok daha üzgün, içe çekilmiş, endişeli, huzursuz ve apatik (önceden zevk aldığı uğraşlardan artık aynı zevki alamamak) hissediyorsa intihar açısından endişelenmelisiniz. Ayrıca uyku değişiklikleri, öfke nöbetleri, zamansız ağlamalar, sürekli ölümden bahsetmek de alarm semptomlarından biridir.
İntihar riski olan gençler genellikle ölümden bahsetmezler. Ama konuşma sırasında bunun ipuçlarını algılayabilirsiniz. Örneğin “ keşke hiç doğmasaydım” “Birden ortadan kaybolsam” “Bir kazaya uğrasam” “ Keşke araba çarpsa da kurtulsam” gibi cümleler kullanabilir. Eğer çocuğunuz benzer sözler kullanıyorsa hiç vakit kaybetmeden bir uzmandan yardım almalısınız. Çünkü intihar asla şakaya gelmez.
